Wie Wint de Verkiezingen – Actuele Peilingen en Formatiestatus

De vraag wie de volgende verkiezingen in Nederland wint, domineert het politieke debat. Sinds de uitslag van november 2023, waarbij de PVV van Geert Wilders met 37 zetels de grootste partij werd, is het beeld grondig veranderd. Recente peilingen tonen een uiterst versnipperd politiek landschap waarbij zelfs de vraag wie momenteel de grootste partij is, afhangt van welke bron je raadpleegt.

Peilingen uit februari 2026 tonen D66 aan de leiding met 27 zetels, terwijl metingen uit januari van datzelfde jaar de PVV nog op 45 zetels projecteerden. Deze schommelingen maken het formeren van een stabiele coalitie tot een complexe puzzel. Tegelijkertijd stijgen traditionele middenpartijen als het CDA en D66 gestaag, terwijl de NSC van Pieter Omtzigt lijkt terug te vallen naar marginaal niveau.

De zoektocht naar een nieuwe premier en een werkende meerderheid in de Tweede Kamer verloopt moeizaam. De kiezer lijkt verscheurd tussen verschillende politieke blokken, wat resulteert in een ongekende fragmentatie van het electoraat. Welke Partij Past Bij Mij 2025 – StemWijzer en Kieskompas Vergelijken biedt inzicht in de verschillende posities.

Wie staat er nu aan kop in de peilingen?

Belangrijkste trends uit de laatste metingen

• PVV verliest fors: Ten opzichte van de 37 zetels bij de verkiezingen 2023, toont de Peilingwijzer uit oktober 2025 een verlies van 11 zetels naar 24-28 zetels, terwijl andere metingen in februari 2026 zelfs uitkomen op slechts 15 zetels.
• D66 in de lift: De partij steeg naar 27 zetels in de meest recente peilingen, een significante winst ten opzichte van eerdere metingen waarbij ze op 11 zetels stond in januari 2026.
• NSC stort in: Wat ooit een nieuwe hoop leek voor het midden, is teruggevallen naar 0-1 zetel in recente peilingen, een dramatische neergang ten opzichte van de 20 zetels in 2023.
• JA21 groeit gestaag: De partij wint terrein met 11-13 zetels in verschillende metingen, wat hen tot een potentiële koningsmaker maakt.
• GL-PvdA stabiel groot: De alliantie bleef consistent scoren tussen de 21 en 26 zetels, ondanks fluctuaties bij andere partijen.
• CDA herstelt: Na een dieptepunt lijkt de partij terug te keren naar 17-24 zetels, afhankelijk van de peiling.
• Geen absolute meerderheid mogelijk: Geen enkele partij of traditioneel blok haalt de benodigde 76 zetels voor een meerderheid.

Zetelverdeling in cijfers

Hoe verklaren we de schommelingen in de peilingen?

De tegenstrijdige beelden tussen verschillende peilbureaus en maanden weerspiegelen een electoraat in beweging. Waar de ene meting de PVV nog op 45 zetels plaatst, suggereert de andere een historische ineenstorting naar 15 zetels. Deze discrepanties ontstaan door verschillen in methodologie, timing en steekproefgrootte.

De tegenstrijdige metingen van januari en februari 2026

In januari 2026 mat Ipsos I&O de PVV nog als verre grootste met 45 zetels, terwijl D66 op dat moment slechts 11 zetels zou halen. Een maand later, in februari 2026, toonde peilingen.nl een geheel ander beeld: D66 aan de top met 27 zetels en de PVV ingestort naar 15 zetels. Deze extremen suggereren dat kiezers massaal wisselen van voorkeur of dat de stabiliteit van het electoraat historisch laag is.

De opkomst van centrumpartijen

Naast de extreme schommelingen bij de PVV, valt de gestage groei van D66 en CDA op. Deze partijen lijken te profiteren van de onzekerheid rondom de formatie en de terugval van de NSC. Peilingwijzer toont een consistente stijging van het centrum-rechts en links-progressieve blok, terwijl het rechts-conservatieve blok fragmenteert.

Wat betekent dit voor de kabinetsformatie?

De versnippering maakt de rekensom naar een meerderheid van 76 zetels bijzonder complex. De traditionele blokken – rechts-conservatief enerzijds en centrum-links anderzijds – lijken beide onvoldoende steun te kunnen mobiliseren zonder onwaarschijnlijke samenwerkingen.

De rekensom van meerderheden

Een rechts-conservatieve coalitie van PVV, JA21, BBB, FvD en SGP lijkt ondanks de verliezen van de PVV nog steeds mogelijk, maar verre van zeker. De opkomst van JA21 als nieuwe speler met 13 zetels verandert de dynamiek, maar ook deze partij moet samenwerken met andere om tot 76 zetels te komen. Aan de andere kant zou een centrum-coalitie van VVD, CDA, D66 en GL-PvdA theoretisch kunnen werken, maar vereist dit politieke verschuivingen die voor de verkiezingen onwaarschijnlijk leken.

De positie van NSC en JA21

Waar NSC in 2023 nog als de grote verrassing met 20 zetels kwam, is de partij volgens recente peilingen vrijwel verdwenen uit het parlementaire landschap. Dit dwingt andere partijen om alternatieve rekenmodellen te overwegen. JA21 lijkt de plaats van NSC deels over te nemen als potentiële bruggenbouwer, maar de ideologische afstand tot zowel D66 als PVV blijft significant.

Hoe betrouwbaar zijn deze voorspellingen?

De betrouwbaarheid van peilingen staat ter discussie wanneer de uitkomsten zo sterk uiteenlopen. Verschillen in methodologie tussen bureau’s verklaren deels de wisselende beelden, maar ook de onstabiele politieke context speelt een rol.

Methodologische verschillen tussen bureaus

Ipsos I&O werkt met maandelijkse zetelpeilingen inclusief virtuele zetels, terwijl Peilingwijzer van NOS en EenVandaag meerdere peilingen combineert om trends te analyseren sinds 2023. Maurice de Hond publiceert wekelijkse metingen via peil.nl. Deze verschillen in frequentie en weegmethoden leiden tot uiteenlopende projecties.

De historische marge van fout

Historisch gezien tonen peilingen vlak voor verkiezingen vaak afwijkingen ten opzichte van de werkelijke uitslag. De huidige versnippering, met acht partijen die significant scoren, maakt voorspellingen extra onzeker. De Wikipedia-pagina over Tweede Kamerverkiezingen documenteert deze historische afwijkingen uit 2023.

Hoe ontwikkelde het politieke landschap zich sinds november 2023?

1. 22 november 2023

   Verkiezingsdag: PVV wordt met 37 zetels de grootste partij, gevolgd door GL-PvdA (25), VVD (24) en NSC (20). Bron: Kiesraad via Wikipedia

2. December 2023

   Premierskandidaat: Geert Wilders meldt zich als kandidaat-premier, maar formatiegesprekken stranden al snel door programmatische verschillen.

3. 28 oktober 2025

   Peilingwijzer-update: PVV daalt naar 24-28 zetels (-11), CDA stijgt naar 20%, D66 naar 23%. Het centrum lijkt terug te keren. Bron: Peilingwijzer

4. 8 oktober 2025

   Ipsos-meting: PVV nog steeds grootste met 31 zetels, CDA 24, JA21 groeit naar 13 zetels (+2). Bron: Ipsos I&O

5. Januari 2026

   Extreme uitschieter: Ipsos meet PVV op 45 zetels, NSC terug naar 18, GL-PvdA 25. Een tijdelijke heropleving van het rechts-populisme? Bron: Ipsos Barometer

6. 21 februari 2026

   Dramatische wissel: Peilingen.nl toont PVV ingestort naar 15 zetels, D66 grootste met 27. De politieke aardkorst verschuift. Bron: PeilingenNederland

Wat is zeker en wat blijft speculatie?

Waarom is er geen eenduidige winnaar zichtbaar?

De Nederlandse politiek bevindt zich in een fase van historische fragmentatie. Waar traditioneel twee tot drie grote partijen de dienst uitmaakten, zien we nu een zeven- tot achtkamp waarbij de verschillen minimaal zijn. De kiezer lijkt niet langer trouw aan traditionele blokken, maar wisselt massaal tussen midden en flanken, tussen populisme en pragmatisme.

De formatieproblematiek versterkt deze onzekerheid. Zolang er geen kabinet staat, blijven peilingen hypothetisch en reactief op dagelijkse gebeurtenissen. De vraag wie wint, is daarmee niet alleen een kwestie van zetels, maar van coalitievorming in een tijdperk waarin niets vanzelfsprekend meer is.

Voor achtergrond bij historische figuren in dit politieke landschap, zie Jan van de Maat – Verwarring met Hans Janmaat ontrafeld.

Welke bronnen liggen aan de basis van deze cijfers?

De analyse is gebaseerd op meerdere onafhankelijke peilbureaus. Peilingwijzer combineert data van Verian en Ipsos I&O voor trendanalyses. Ipsos I&O publiceert maandelijks de Politieke Barometer met virtuele zetels. PeilingenNederland.nl aggregeert diverse metingen, terwijl Maurice de Hond wekelijkse peilingen verzorgt via peil.nl.

De officiële uitslagen van 2023 zijn ontleend aan de Kiesraad, via samenvattingen op Wikipedia. Voor de meest recente stand van zaken worden de metingen van 21 februari 2026 (PeilingenNederland), 28 oktober 2025 (Peilingwijzer) en januari 2026 (Ipsos) gebruikt als primaire bronnen.

Wat is de conclusie?

De vraag wie de verkiezingen wint, heeft op dit moment geen eenduidig antwoord. De PVV, ondanks haar historische overwinning in 2023, toont een dubbel gezicht: van 45 zetels in januari 2026 naar 15 zetels een maand later. D66 lijkt momenteel de grootste, maar peilen zijn geen stemmen. De formatie blijft hangen tussen onverenigbare blokken, terwijl de kiezer massaal wisselt van loyaliteit. Pas wanneer nieuwe verkiezingen plaatsvinden – of een kabinet valt – zal blijken wie werkelijk de politieke toekomst van Nederland bepaalt.

Veelgestelde vragen